DUYURULAR

Dyt. Özlem UZCAN DURAN

HEMODİYALİZ VE BESLENME
Yaşamın sürdürülebilmesi için gerekli temel ihtiyaçlardan birisi de beslenmedir. Bu kadar çok çeşitte ve sayıda olan besinlerin, vücuda en uygun şekilde alınması, doğru bir beslenme şeklinin sağlanması demektir. Öyle ki, besinlerin içerisinde bulunan yapı taşları, vücuda girdiğinde bir takım değişikliklere uğramakta, gerekli olanlar kullanılıp, artık madde olanlar (üre gibi) ve istenilen dozun üzerinde olan miktarlar, yine en uygun şekillerle (ter, idrar, dışkı gibi) vücuttan uzaklaştırılmaktadır. İdrar oluşumundan sorumlu olan böbreklerin çalışmadığı, yani idrarla atılması gereken maddelerin uzaklaştırılamadığı böbrek yetmezliğinde, bu işlem, diyaliz aracılığı ile gerçekleşir. Kronik böbrek yetmezliği tedavi seçeneklerinden birisi olan Hemodiyaliz tedavisinde araç olarak kullanılan bir makine ve tertibatı söz konusudur. Vücuda alınması gerekli bir takım ilaçlar ve beslenme konusunda en doğru yaklaşım, Hemodiyalizin gerekliliğidir.

Hemodiyalizde en verimli sonuca ulaşabilmek için, seansı gerçekleştiren sağlık ekibine ve hastaya bir takım yükümlülükler düşmektedir. İşlemi gerçekleştiren makine ile hasta arasındaki bağı kurmak, yaklaşık 4-4,5 saat süren seans boyunca meydana gelebilecek sağlık sorunlarına engel olmak, seans süresinde ve sonrasında alınması gerekli ilaçlara ve dozlarına karar vermek, uygulanması gerekli beslenme şeklinin ve kurallarının nasıl olması gerektiğini belirlemek, hemodiyalizde görevli sağlık ekibinin yükümlülüğü olup, kendisi için saptanan hemodiyaliz seansı, ilaç ve beslenme programına uyum sağlamak, hastanın sorumluluğundadır. Gerek sağlık personelinin gerek hastanın, tedavide gerçekleştireceği en ufak bir aksaklık, hemodiyalizde alınması beklenen sonuçtaki verimi etkileyecektir. Hemodiyaliz hastasının, içinde bulunduğu sağlık durumunun bilincinde, günlük ve aylık takiplerle ilgili, her zaman daha fazlasını öğrenme çabası içinde, kısacası kendisiyle ilgili olması beklenmektedir.

HEMODİYALİZDE BESLENME İLKELERİ
Anlaşılacağı üzere, hemodiyalizle uzaklaştırılan maddelerin vücutta oluşumunda besinler de etken. Hangi besinin, hangi miktarda, hangi sıklıkta yendiği, Hemodiyalizde, önem kazanmaktadır.

Hemodiyaliz hastalarının beslenmelerinde yer alacak besinlerin çeşit ve miktarlarını belirlemede, besinlerin sahip olduğu enerji, protein, karbonhidrat, yağ, vitamin ve mineraller ile su içerikleri göz önünde bulundurulur. Hastalığın seyrinde gelişen değişiklikler ile yeterli ve dengeli beslenme koşulları harmanlanır, en uygun beslenme programı belirlenir.

• Yaşınız, cinsiyetiniz, fiziksel aktivite durumunuz, sosyal yaşantınız ve sosyo-ekonomik durumunuz doğrultusunda, size en uygun beslenme şeklini alışkanlık haline getiriniz.
• Diyalizde yapılan kontroller sonucunda saptanan durum değişiklikleri, beslenmenizi de direkt etkileyeceğinden, mutlaka bilgi edininiz.
• Diyaliz günü ve diyaliz dışı günler için, almanız gereken besinlerin miktarları ile ilgili Diyetisyeninizden bilgi alınız.
• Azar azar ve sık sık beslenmeye çalışınız. ( Günde 5-6 öğün)
• Tuzdan uzak durmaya çalışınız ve besinlerin içerisinde doğal tuz olduğunu unutmayınız.
• Günlük alacağınız sıvı miktarı konusunda hassas olunuz.
• Besinlerdeki tuza dikkat ediniz; tuz, susuzluk ihtiyacınızı arttırır.
• Sebze ve meyvelerin bünyelerinde yarıdan fazla oranda su olduğunu hatırlayınız.
• Sıvı içeriği fazla olan besinleri ( çay, çorba, ayran, karpuz vb.) tüketirken dikkatli olunuz.
• Su ve diğer sıvıları içtiğiniz bardağınızı küçültünüz.
• Susuzluğunuzu, küçük meyve parçaları yiyerek bastırabilirsiniz. Ancak kontrolü elden bırakmayınız.
• Ağzınızı su ile çalkalayarak susuzluğunuzu yenmeye çalışınız. (Su yutmamaya özen gösteriniz.)
• Sakız çiğneyerek ağzınızda daha çok tükürük salgısı sağlayabilir ve susuzluğunuzu yenebilirsiniz.
• Susuzluk hissettiğinizde, kendinizi farklı uğraşlara yönlendiriniz.
• Besinleri tanımaya çalışmalı, içerikleri hakkında bilgi sahibi olmaya çalışınız.
• Gün içerisinde besin çeşitliliği yaparak, kontrolü daha kolay sağlayabileceğinizi unutmayınız. (Uygun dozlarla Süt ve ürünleri, Et ve ürünleri, Sebze ve meyve tüketimi, ekmek ve ekmek grubu besinler, ideal su alımı)
• Hayvansal besinler, Üre ve Fosfor değerini, sebze ve meyveler Potasyum değerini çok kolay yükseltir. Porsiyonlara dikkat ediniz.
• İşlenmiş ve hazır gıdaların Sodyum ve diğer minerallerce zengin olabileceğini hatırlayarak, mümkün olduğunca doğal beslenmeye çalışınız.
• İlaç kullanımınız önemli. Özellikle besin alımınızda tedavinizi tamamlayan ilaçlarınızı, (Fosfor bağlayıcı ilaçlarınız, tansiyon ilaçlarınız, diyabetik ilaçlarınız vb.), size önerildiği şekliyle kullanmaya dikkat ediniz.
• İçeriğini bilmediğiniz yiyecek ve içeceklerden uzak durunuz.
• Sosyal ortamlarda tedavinizi bozacak besin alımı konusunda dikkatli olunuz.
• Size zarar verecek besinden az miktarda tüketebilirsiniz, ancak o gün benzer içerikteki besinlerden uzak durunuz. Dengeyi korumak önemli!!!

Diyaliz işlemi, bir ekip işidir. Sağlık ekibinin rehberliğinde, seans düzenine uymak, önerilen şekliyle ilaç kullanımı ve beslenme tedavisini alışkanlık haline getirerek, mevcut sağlığımızı koruyabiliriz.